Apteczka domowa: mniszek pospolity

 Taraxacum officinale

 Inne nazwy: mleczaj, brodawnik, podróżnik mieczowaty, lwi ząb, wilczy ząb, wole oczy, mlecz.

Roślina pospolita, można spotkać ją na łąkach, trawnikach, nieużytkach i miedzach. Występuje na glebach zawierających azot. Mniszek jest popularny w strefie klimatu umiarkowanego obu półkul. Kwitnie żółto, a po przekwitnięciu tworzą się tzw. dmuchawce.

Geneza nazwy mniszek jest następująca: po oderwaniu się nasion pozostaje łodyga, która przypomina  ogoloną  głowę mnicha. Nazwa  mlecz powstała  od białego soku, jaki wypływa z łodygi i liści po ich przerwaniu. Sok mleczny znajduje się we wszystkich częściach rośliny. Zawiera inulinę (w korzeniu aż 40 proc.), śluz, kauczuk, gorycz, garbniki, olejek eteryczny, kwas krzemowy i kawowy, witaminy A, B, C, D.

W   leczeniu może być wykorzystany korzeń mniszka, kwiat mniszka, a w dietetyce – liście.

Korzenie  mniszka  wykopuje  się jesienią   lub  wczesną  wiosną, wybierając grubsze, których średnica przekracza średnicę ołówka. Suszyć   należy  w miejscach przewiewnych, ocienionych lub suszarniach.

Koszyczki kwiatowe zrywamy bez ogonków. Suszyć je należy w podwyższonej temperaturze.

Korzenie mniszka zawierają trójterpeny, substancje gorzkie, fitosterole, wielocukry, pektyny, substancje żywicowe, aminy, kwasy organiczne i witaminy A, B1, C, D.

Kwiaty są bogate w karotenoidy, flawonoidy, zawierają także ślady olejku eterycznego, trójterpeny i cukry.

Działanie: żółciopędne, moczopędne, żołądkowe.

Związki czynne, które znajdują się w korzeniach mniszka, pobudzają wątrobę do wytwarzania żółci i ułatwiają przepływ żółci do dwunastnicy, likwidują bowiem skurcze mięśni gładkich w przewodzie pokarmowym i drogach żółciowych. Związki te znoszą bóle w drogach moczowych, mają działanie moczopędne, co sprzyja wydalaniu z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii. Mniszek jest więc korzystny w leczeniu i zapobieganiu powstawaniu złogów, zwłaszcza szczawianowych i fosforanowych, w drogach moczowych.

Goryczki z korzeni mniszka zwiększają wydzielanie soku żołądkowego, co ułatwia trawienie pokarmów. Uważa się, że mniszek obniża poziom cukru we krwi i jest cennym lekiem w przypadkach łagodnej cukrzycy w początkowych stadiach.

Kwiaty mniszka działają podobnie jak korzenie, ale wykazują jeszcze silniejsze działanie moczopędne i przeciwzapalne.

Medycyna ludowa poleca napary z ziela mniszka jako lek na wysypki oraz na hemoroidy, zaś napary z kwiatów jako środek wykrztuśny.

Mniszek pospolity w kuchni:

Mniszek jest popularną jarzyną-surówką we Francji, Niemczech i w tzw. kuracjach wiosennych. Zbiera się go tylko na przedwiośniu, gdy tworzy rozetę liści, nieraz jeszcze czerwonawych od przymrozków. Surówkę przyrządzamy podobnie jak sałatę i podobnie smakuje, z tym że ma trochę więcej goryczki, którą łatwo jest zniwelować, dodając odrobinę cukru.  Świeżymi liśćmi mniszka przyprawia się zupy, sosy i dania mięsne.

Palone korzenie mniszka były w przeszłości używane do produkowania namiastki kawy.

Michalina Kałużnik

Brampton

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *