Apteczka domowa: Bez czarny

Sambucus nigra Inne nazwy: bez lekarski, bez apteczny, bez biały, holunder, hyczko, hyćka, bzowina, bzina. Po angielsku: black elder.

Krzew pospolity, rośnie często na skrajach lasów, łąk i w ogrodach. Kwitnie w czerwcu i lipcu, kwiaty ma drobne, kremowobiałe, zebrane w kwiatostany o wyglądzie parasoli. Owoce fioletowoczarne dojrzewają w sierpniu i we wrześniu.

W medycynie ludowej czarny bez był zawsze ceniony. Uważano, że zastępuje całą aptekę, pomagając aż w 99 chorobach. Do tego przypisywano mu właściwości magiczne – chronił dom od czarownic, więc sadzono z niego żywopłoty z tyłu domu, żeby się złe nie zakradło. A wystarczy wsadzić do ziemi gałązkę, żeby wyrosła z niej wiosną roślina.

Środkiem leczniczym są kwiat bzu oraz owoc bzu czarnego. Kwiat bzu to surowiec złożony z wysuszonych, pozbawionych łodyżek kwiatostanów, natomiast owoc bzu to suszone, odszypułowane owoce. Kwiat bzu zawiera flawonoidy (np. 3 proc. rutyny), garbniki, kwasy hydroksyfenylokarboksylowe i ich estry, steroidy i trójterpeny oraz wiele witamin. W owocach znajdziemy flawonoidy, antocyjany, garbniki, witaminy, cukry, kwasy organiczne, steroidy.

Kwiat bzu jest stosowany w przeziębieniach, jako środek napotny, wzmagający produkcję śluzu w oskrzelach i moczopędny (słabo). Owoc bzu czarnego jest stosowany jako środek łagodnie przeczyszczający (w postaci odwaru), natomiast napar jest środkiem napotnym i moczopędnym.

Przeciwwskazania, działania uboczne, interakcje – nie są znane.               Dawkowanie: Dawka dzienna surowca to 10 – 15 g, przetwory odpowiednio.

Sposób użycia: Napar z owoców bzu: 1 – 2 łyżki stołowe zalać szklanką wrzątku, przykryć, odczekać ok. 5 minut, pić po 1/4 szklanki naparu 3 – 4 razy dziennie. Tu chciałabym wspomnieć, że w gospodarstwie nie powinno zabraknąć małego termosu do sporządzania naparów ziołowych. I chciałabym przypomnieć, że po owych pięciu minutach należy termos otworzyć, płyn zlać, zużyte zioła wyrzucić, termos umyć i wtedy wlać do niego napar.

Odwar z owoców bzu: 1-2 łyżki suchych owoców bzu zalać dwiema szklankami zimnej wody, powoli doprowadzić do wrzenia, gotować pod przykryciem ok. 10 min. Pić po 1/3 szklanki odwaru 2 – 3 razy dziennie.

Z kwiatów bzu również sporządza się odwar (a więc trzeba ziółka gotować, tylko trochę krócej – wystarczy 5 minut), natomiast postaci fix (w torebkach do zaparzania) można użyć do zaparzania w termosie, ale wtedy powinny w nim zostać kwadrans, a może i kapkę (ale tylko kapkę!) dłużej.

Kosmetyka: Woda z kwiatu bzu służy do wybielania i wygładzania skóry, szczególnie starzejącej się i ziemistej. Zmiękcza skórę, wygładza zmarszczki, wybiela piegi, łagodzi oparzenia słoneczne.

Kwiaty zbieramy w pełnym rozkwicie w czerwcu i lipcu, ścinając kwiatostany i rozwieszając je na sznurkach lub w suszarniach. Wysuszone kwiaty oddziela się od szypułek (powinny mieć barwę żółtobiałą) i przechowuje w pojemnikach szczelnie zamkniętych.

Owoce zbierać należy w sierpniu i wrześniu, ścinać całe baldachy. Suszyć początkowo w temperaturze 30°C, potem 60°C. Po wysuszeniu obrywa się owoce z szypułek. Przechowywać podobnie jak kwiaty.

Korę zdejmuje się z 2-3-letnich pędów jesienią, a następnie suszy w miejscach przewiewnych, ocienionych lub suszarniach. Kora ma głównie działanie moczopędne. Od wieków była używana jako lek odchudzający.

 

 

 

 

 

 

Dodaj komentarz