Apteczka domowa: Bez czarny

Sambucus nigra Inne nazwy: bez lekarski, bez apteczny, bez biały, holunder, hyczko, hyćka, bzowina, bzina. Po angielsku: black elder.

Krzew pospolity, rośnie często na skrajach lasów, łąk i w ogrodach. Kwitnie w czerwcu i lipcu, kwiaty ma drobne, kremowobiałe, zebrane w kwiatostany o wyglądzie parasoli. Owoce fioletowoczarne dojrzewają w sierpniu i we wrześniu.

W medycynie ludowej czarny bez był zawsze ceniony. Uważano, że zastępuje całą aptekę, pomagając aż w 99 chorobach. Do tego przypisywano mu właściwości magiczne – chronił dom od czarownic, więc sadzono z niego żywopłoty z tyłu domu, żeby się złe nie zakradło. A wystarczy wsadzić do ziemi gałązkę, żeby wyrosła z niej wiosną roślina.

Środkiem leczniczym są kwiat bzu oraz owoc bzu czarnego. Kwiat bzu to surowiec złożony z wysuszonych, pozbawionych łodyżek kwiatostanów, natomiast owoc bzu to suszone, odszypułowane owoce. Kwiat bzu zawiera flawonoidy (np. 3 proc. rutyny), garbniki, kwasy hydroksyfenylokarboksylowe i ich estry, steroidy i trójterpeny oraz wiele witamin. W owocach znajdziemy flawonoidy, antocyjany, garbniki, witaminy, cukry, kwasy organiczne, steroidy.

Kwiat bzu jest stosowany w przeziębieniach, jako środek napotny, wzmagający produkcję śluzu w oskrzelach i moczopędny (słabo). Owoc bzu czarnego jest stosowany jako środek łagodnie przeczyszczający (w postaci odwaru), natomiast napar jest środkiem napotnym i moczopędnym.

Przeciwwskazania, działania uboczne, interakcje – nie są znane.               Dawkowanie: Dawka dzienna surowca to 10 – 15 g, przetwory odpowiednio.

Sposób użycia: Napar z owoców bzu: 1 – 2 łyżki stołowe zalać szklanką wrzątku, przykryć, odczekać ok. 5 minut, pić po 1/4 szklanki naparu 3 – 4 razy dziennie. Tu chciałabym wspomnieć, że w gospodarstwie nie powinno zabraknąć małego termosu do sporządzania naparów ziołowych. I chciałabym przypomnieć, że po owych pięciu minutach należy termos otworzyć, płyn zlać, zużyte zioła wyrzucić, termos umyć i wtedy wlać do niego napar.

Odwar z owoców bzu: 1-2 łyżki suchych owoców bzu zalać dwiema szklankami zimnej wody, powoli doprowadzić do wrzenia, gotować pod przykryciem ok. 10 min. Pić po 1/3 szklanki odwaru 2 – 3 razy dziennie.

Z kwiatów bzu również sporządza się odwar (a więc trzeba ziółka gotować, tylko trochę krócej – wystarczy 5 minut), natomiast postaci fix (w torebkach do zaparzania) można użyć do zaparzania w termosie, ale wtedy powinny w nim zostać kwadrans, a może i kapkę (ale tylko kapkę!) dłużej.

Kosmetyka: Woda z kwiatu bzu służy do wybielania i wygładzania skóry, szczególnie starzejącej się i ziemistej. Zmiękcza skórę, wygładza zmarszczki, wybiela piegi, łagodzi oparzenia słoneczne.

Kwiaty zbieramy w pełnym rozkwicie w czerwcu i lipcu, ścinając kwiatostany i rozwieszając je na sznurkach lub w suszarniach. Wysuszone kwiaty oddziela się od szypułek (powinny mieć barwę żółtobiałą) i przechowuje w pojemnikach szczelnie zamkniętych.

Owoce zbierać należy w sierpniu i wrześniu, ścinać całe baldachy. Suszyć początkowo w temperaturze 30°C, potem 60°C. Po wysuszeniu obrywa się owoce z szypułek. Przechowywać podobnie jak kwiaty.

Korę zdejmuje się z 2-3-letnich pędów jesienią, a następnie suszy w miejscach przewiewnych, ocienionych lub suszarniach. Kora ma głównie działanie moczopędne. Od wieków była używana jako lek odchudzający.

 

 

 

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *