Apteczka domowa: Jemioła

Jemioła (Viscum) ma bogatą symbolikę, często występuje w podaniach i wierzeniach ludowych. „Bez jemioły roczek goły” – mawiały nasze babcie. Dawniej w każdym domu było nie do pomyślenia, by nad wigilijnym stołem nie zawisł pęk jemioły. Trzeba ją potem przechowywać przez cały rok, by zapewnić domowi szczęście. Praktycznie wszędzie, gdzie występują jemioły, stanowią one symbol m.in. szczęścia, miłości, płodności i zgody. Znany jest na przykład zwyczaj całowania się pod jemiołą, co ma przynosić szczęście w małżeństwie.

Jemioła to rodzaj niewielkich, zimozielonych krzewów liściastych o kulistym pokroju, rosnących na gałęziach drzew. W większości są to półpasożyty – w swoich małych, skórzastych liściach prowadzą fotosyntezę, ale wodę i składniki mineralne pobierają za pomocą cienkich korzeni z tkanek żywiciela.

Od zamierzchłych czasów krzewy te były też traktowane jako cudowny środek leczniczy pomagający właściwie na wszystko, a niekiedy także jako afrodyzjak. W rzeczywistości wyciągi z pędów i liści jemioły obniżają ciśnienie krwi i są stosowane przy leczeniu niektórych chorób serca, a także używane do produkcji leków polepszających przemianę materii i ogólnie wzmacniających organizm.

Wyróżnia się około 100 gatunków, ale najczęściej można spotkać trzy następujące: – Jemioła zwyczajna, czyli pospolita (viscum album) – występuje głównie na drzewach liściastych, jak topole, wierzby, brzozy, graby, lipy, robinie, kasztany i drzewa owocowe, oraz na sosnach.

– Jemioła jodłowa (viscum abietis) – występuje wyłącznie na jodłach.

– Jemioła rozpierzchła (viscum laxum) – występuje na sosnach i świerkach.

Jemioła ma kształt kulisty, przypominający wronie gniazdo, o średnicy dochodzącej do 1 m. Jest rośliną żółtozieloną, posiada widełkowato rozgałęzione pędy. Na podstawie liczby rozwidleń (jedno na rok) można określić wiek krzewu. Kwiaty występują w kątach widełkowatych rozgałęzień, są drobne i żółtozielone. Z czasem przeradzają się one w białe jagody, o bardzo lekkim miąższu owocowym. Jemioła kwitnie w marcu i w kwietniu, a owoce dojrzewają od września. Kiełkujące nasiona formują nitkowatą ssawkę wrastającą w pęd żywiciela, tzw. Haustolia – od łacińskiego słowa „pić”. Za ich pomocą jemioła przytwierdza się do drzewa i pobiera od niego wodę oraz substancje mineralne. Nie wyrządza jednak drzewom większych szkód. Jest krzewem dwupiennym z przewagą roślin żeńskich. Zapylana jest przez owady i wiatr. Rozprzestrzeniana jest dzięki ptakom, takim jak drozdy czy jemiołuszki. Ptaki zjadają owoce (w jednym owocu-jagodzie jest jedno lub kilka nasion), a wydalając nasiona, rozsiewają je.

Jest to roślina trująca. Ze względu na zawartość wiskotoksyny, po spożyciu kilku owoców jemioły lub zbyt dużej dawki przetworów z jemioły występują objawy zatrucia: wymioty, krwawe biegunki, drgawki, majaczenie. Z jemioły otrzymuje się intrakt – wyciąg ze świeżego ziela jemioły za pomocą wrzącego alkoholu (Intractum Visci albi), który znajduje zastosowanie w leczeniu choroby nadciśnieniowej, choroby wieńcowej, przy zaburzeniach układu krążenia, miażdżycy. W ludowej medycynie od czasów starożytności stosowana była w leczeniu pląsawicy.

Michalina Kałużnik Brampton

Dodaj komentarz